Σχολικές δοκιμές

Κυριακή 14 Μαΐου 2017

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης 2017

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21/3/2017), κάποιες από τις επιλογές των μαθητριών και των μαθητών της Α΄ Γυμνασίου (Α2, Α3, Α6) με τους αγαπημένους τους στίχους, ύστερα από τη δουλειά στην τάξη.

Για άλλη μια χρονιά... Shakespeare: από τη "Δωδέκατη Νύχτα" στο "Χειμωνιάτικο Παραμύθι"

Για μια ακόμα σχολική χρονιά είχαμε την ευκαιρία να αξιοποιήσουμε το έργο του William Shakespeare στο μάθημα, συνδυάζοντας την παρακολούθηση και τον σχολιασμό θεατρικών παραστάσεων με την ανάλυση αποσπασμάτων σαιξπηρικών έργων.

Στο ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς, την Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2016, με μαθήτριες και μαθητές της Α΄ Γυμνασίου (Α2, Α3, Α4 και Α6) παρακολουθήσαμε την παράσταση της "Δωδέκατης Νύχτας" στο θέατρο ΠΚ.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για την προετοιμασία παρακολούθησης και την αξιοποίηση της παράστασης μπορείτε να βρείτε εδώ.

Σε μια επόμενη φάση, το θέατρο ως λογοτεχνικό είδος και αποσπάσματα έργων του Shakespeare αξιοποιήθηκαν στο μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, σύμφωνα με το ακόλουθο φύλλο εργασίας:

_________________________________________________________________________________

Α΄ Γυμνασίου/Νεοελληνική Λογοτεχνία

Την Κυριακή 23 Οκτωβρίου παρακολουθήσαμε την παράσταση του έργου του William Shakespeare “Δωδέκατη Νύχτα”...

- Μπορούμε, για να συνδεθούμε με τη συγκεκριμένη εμπειρία, να ακούσουμε λίγες εντυπώσεις από όσους/όσες την παρακολούθησαν... [Στην παράσταση θα επανέλθουμε στο τέλος...]

- Τυχαίνει η συγκεκριμένη παράσταση να παίζεται σε μια περίοδο κατά την οποία συμπληρώνονται 400 χρόνια από τον θάνατο του δημιουργού τού έργου. Ευκαιρία, λοιπόν, να ξεκινήσουμε γνωρίζοντας τον Shakespeare. Ας κάνουμε τη δική μας δημοσκόπηση, απαντώντας στα παρακάτω:

Τι σας έρχεται στο μυαλό με το όνομα Shakespeare;

Ποιος είπε “Να ζει κανείς ή να μη ζει”;

Γνωρίζετε κάποια έργα του Shakespeare; Ποια;

- Ας παρακολουθήσουμε τώρα πώς απάντησαν στις (περίπου) ίδιες ερωτήσεις κάποιοι άνθρωποι που βρέθηκαν τυχαία στον δρόμο...

http://edutv.gr/index.php/theatro/stigmes-apo-tin-istoria-tou-theatrou-epeisodio-3o-saikspir

- Παρακολουθούμε με προσοχή και τα σχετικά με τη βιογραφία και τη σημασία του έργου του Shakespeare και: α) Κρατάμε σημειώσεις για όσα θεωρούμε σημαντικότερα ή/και μας κάνουν εντύπωση. β) Ποια στοιχεία αποδεικνύουν τη σπουδαιότητα του έργου του Shakespeare; γ) Καταλάβατε πώς το έργο του ανανέωσε το θέατρο της εποχής του;

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

- Διαβάστε κι αυτό:

Σχεδόν ποτέ δεν ανακαλούμε την πατρότητα πολλών στερεότυπων φράσεων αντλημένων από τον Σαίξπηρ που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή. Ποιος σκέφτεται όταν λέει «πολύ κακό για το τίποτε» ότι είναι ο τίτλος έργου του βάρδου, όπως και το «όνειρα θερινής νυκτός»; Ή πως το «ο έρωτας είναι τυφλός» προέρχεται από τον «Έμπορο της Βενετίας»; Ή ότι το πασίγνωστο «ό,τι έγινε έγινε» προέρχεται από τον «Μακμπέθ»; Ή ακόμη «το βασίλειό μου για ένα άλογο» από τον «Ριχάρδο Γ΄»; Και αυτά τα ελάχιστα είναι από τα πλέον πολυχρησιμοποιημένα.

«Ο Σαίξπηρ είναι για την παγκόσμια λογοτεχνία ένα πνεύμα που διαχέεται προς όλες τις κατευθύνσεις» γράφει ο Χάρολντ Μπλουμ στον «Δυτικό κανόνα» του. Και αυτό που κατάφερε, να μετατρέψει «όλον τον κόσμο σε μια σκηνή», καθώς λέει ο ίδιος στο «Όπως σας αρέσει», είναι μάλλον απίθανο να το επιτύχει οποιοσδήποτε στο μέλλον.

(Α. Βιστωνίτης, http://www.tovima.gr/vimagazino/views/article/?aid=575357)

Γνωρίζατε κάτι από όσα αναφέρονται παραπάνω; Τι σας εντυπωσίασε περισσότερο;

- Σε όσα ήδη διαβάσαμε και ακούσαμε τονίζεται η ιδιότητα του Shakespeare ως ποιητή και λογοτέχνη. Το θέατρο, λοιπόν, μια σύνθετη μορφή τέχνης που περιλαμβάνει άλλες τέχνες, συνδέεται στενά με τη λογοτεχνία ως προς ___________________________________________________. Ποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά έχει όμως το θέατρο ως λογοτεχνικό είδος; Σας έρχεται κάτι στο μυαλό ως ιδιαίτερα σημαντικό;_______________________________________________________

Ας ρίξουμε μια προσεκτική ματιά στο παρακάτω απόσπασμα από το κείμενο της “Δωδέκατης Νύχτας”, για να βγάλουμε πιο συγκεκριμένα συμπεράσματα... (στην επόμενη σ. σε φωτοτυπία)

Αναζητήστε στοιχεία και για τη μορφή του έργου και για τους αφηγηματικούς τρόπους.

- Για να προσεγγίσουμε, έστω σύντομα, το έργο του Shakespeare και την ποιητική του, διαβάζουμε ένα απόσπασμα που ξεκινάει με έναν από τους διασημότερους στίχους του («Όπως σας αρέσει»/ Δεύτερη πράξη, έβδομη σκηνή):

Όλος ο κόσμος είναι μια θεατρική σκηνή

κι όλοι οι άνθρωποι, άντρες, γυναίκες, ηθοποιοί:

βγαίνουνε με το θάνατο, μπαίνουν με τη ζωή

και κάθε άνθρωπος στο βίο του παίζει ρόλους πολλούς,

σ’ εφτά διαφορετικές φάσεις, εφτά πράξεις.

Στην πρώτη, βρέφος που γκρινιάζει – γιατί όλο κάτι έχει –

στα χέρια της παραμάνας του.

Μετά ο μαθητής που όλο παραπονιέται, με σάκα

και φρεσκοπλυμένο πρόσωπο

να σέρνεται σαλίγκαρος απρόθυμος για το σχολείο.

Μετά ο εραστής, που αναστενάζει σαν καμίνι,

θρηνώντας μπαλάντες για το φρύδι της καλής του.

Μετά ο στρατιώτης, γεμάτους όρκους περίεργους

και τριχωτό μουσούδι σαν τη λεοπάρδαλη,

μωροφιλότιμος, οξύθυμος, που αναζητάει

τη ματαιόδοξη επωνυμία ως και τη μπούκα

του κανονιού. Μετά ο φρόνιμος μεσήλικας,

προγάστωρ, με κοιλιά γεμάτη πουλερικά,

με μάτια σοβαρά, γενάκι προσεγμένο,

όλος ρήσεις σοφές και σύγχρονες κοινοτοπίες

– κι αυτός ρολάκι παίζει, αλλά η έκτη ηλικία

μεταβάλλει τον άνθρωπο σε κοκκαλιάρικο γερόντι

με παντόφλες, γυαλιά στη μύτη, πουγκί στη ζώνη,

το παντελόνι άθικτο, αν και φτιαγμένο χρόνια πριν,

αλλά φαρδύ σαν κόσμος για τα γερασμένα του πετσιά,

και την αντρίκεια του φωνάρα πάλι ψιλή σαν παιδική,

να ουρλιάζει σφυριχτή, κι η τελευταία πράξη, όπου λήγει

αυτή η παράξενη, γεμάτη περιπέτειες ιστορία,

είναι το ξαναμώραμα κι η πλήρης αμνησία,

νωδή, τυφλή, αναίσθητη, απ’ όλα στερημένη…

[William Shakespeare, “Όπως σας αρέσει”, μετάφραση Ερρίκος Μπελιές, εκδόσεις Κέδρος]

α. Διαβάζουμε προσεκτικά τον παραπάνω μονόλογο.

Προσπαθούμε να εντοπίσουμε και να διατυπώσουμε σύντομα (σε 3-4 σειρές) ποιο είναι το βασικό θέμα του.

β. Ύστερα από μια δεύτερη ανάγνωση, προσπαθούμε να διαπιστώσουμε με ποιον τρόπο ο Shakespeare προσεγγίζει και αναπτύσσει αυτό το θέμα.

1. Σημαντικό ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία παίζει η χρήση παρομοιώσεων. Ποιες είναι οι δύο βασικές παρομοιώσεις ήδη από την αρχή του μονολόγου;

2. Πόσες επιμέρους εικόνες μπορείτε να διακρίνετε από τον 6ο ως τον τελευταίο στίχο; Να τις εντοπίσετε και να παρουσιάστε την καθεμία με δικά σας λόγια.

3. Εκτός από τις παρομοιώσεις και τις εικόνες, ποια άλλα εκφραστικά μέσα συνεισφέρουν στη δημιουργία του τελικού αποτελέσματος;

4. Ποιοι αφηγηματικοί τρόποι εντοπίζονται στον μονόλογο;

γ. 1. Ποια είναι, λοιπόν, η “παράξενη, γεμάτη περιπέτειες ιστορία” που αναφέρει ο Shakespeare;

________________________________________________________________________________

2. Νομίζετε, τελικά, ότι είναι επιτυχημένος ο τρόπος με τον οποίο μεταδίδεται το κεντρικό νόημα αυτού του αποσπάσματος; Βρίσκετε ότι μπορεί να ενδιαφέρει τους ανθρώπους της εποχής μας (αν και μας χωρίζουν 4 αιώνες από τη δημιουργία του); Γιατί συμβαίνει αυτό;

3. Υπάρχουν κάποιοι συγκεκριμένοι στίχοι που σας ενδιαφέρουν/σας συγκινούν περισσότερο; Γιατί;

δ. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους στίχους αυτούς ως έμπνευση για να δημιουργήσετε το δικό σας καλλιτεχνικό έργο για το ίδιο θέμα ή για ένα από τα θέματα που αναφέρονται: να γράψετε ένα πεζό ή ποιητικό κείμενο, να φτιάξετε ένα κολάζ, να ζωγραφίσετε, να δημιουργήσετε ένα κόμικ, ένα βίντεο και ό,τι άλλο θέλετε.

Επιστρέφοντας στη θεατρική παράσταση “Δωδέκατη Νύχτα”...

α. [Όσοι δεν παρακολούθησαν την παράσταση] Παρατηρήστε προσεκτικά την αφίσα της παράστασης “Δωδέκατη Νύχτα” και περιγράψτε λεπτομερώς όσα βλέπετε. Εξηγήστε ποιες προσδοκίες σάς δημιουργεί αυτή η αφίσα για την παράσταση και για ποιους λόγους θα σας κινούσε (ή δεν θα σας κινούσε) το ενδιαφέρον να την παρακολουθήσετε.

β. [Όσοι παρακολούθησαν την παράσταση] Αξιοποιώντας όσα σχετικά αναλύθηκαν και στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, γράψτε μια ολοκληρωμένη παρουσίαση και κριτική της παράστασης “Δωδέκατη Νύχτα” (υπόθεση, σκηνοθεσία, ερμηνείες, σκηνικά-κοστούμια, μουσική...) για τους συμμαθητές σας που δεν την παρακολούθησαν.

_________________________________________________________________________________

Σε αυτό το πλαίσιο, οι μαθήτριες και οι μαθητές της Α΄ Γυμνασίου παρακολούθησαν την Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2017 και την παράσταση "Ρωμαίος και Ιουλιέττα για δύο" από την ομάδα "Ιδέα" στο Θέατρο "Άλφα". Το σχετικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε υπάρχει εδώ.

Στο τέλος της σχολικής χρονιάς είχαμε μια σπάνια ευκαιρία: την Κυριακή 7/5, με τις μαθήτριες και τους μαθητές του Γ6 (που κατά τις προηγούμενες χρονιές είχαν επίσης παρακολουθήσει και αξιοποιήσει στο μάθημα της Γλώσσας τις παραστάσεις "Δωδέκατη Νύχτα" και "Ρωμαίος και Ιουλιέττα για δύο") παρακολουθήσαμε την παράσταση του έργου "The Winter's Tale" (Χειμωνιάτικο Παραμύθι) στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Πρόκειται για μια παράσταση στη σαιξπηρική γλώσσα με ελληνικούς υπέρτιτλους από τον θρυλικό βρετανικό θίασο Cheek by Jowl.

https://www.youtube.com/watch?v=cXNiR5d37pw&feature=youtu.be

Για την αξιοποίηση της παράστασης στο μάθημα χρησιμοποιήθηκε, εκτός των άλλων, η ιστοσελίδα του Cheek by Jowl με πολύ ενδιαφέρον υλικό, αλλά και η συνέντευξη του σκηνοθέτη Declan Donnellan (http://cheekbyjowl.com/livestream και

http://popaganda.gr/declan-donnellan-interview/ αντίστοιχα).

Δευτέρα 17 Απριλίου 2017

We need books!

Με το ξεκίνημα της νέας χρονιάς, οι μαθήτριες και οι μαθητές του Γ6 προσέφεραν χρήματα στη δράση της Ιωάννας Νισυρίου “We need books”, για τη συγκέντρωση βιβλίων και τη δημιουργία βιβλιοθηκών στις δομές φιλοξενίας προσφύγων.

Κατά τη διάρκεια του Φεβρουαρίου και ως τα μέσα Μαρτίου συγκεντρώσαμε γραφική ύλη, παιδικά βιβλία, DVD, λεξικά κ.λπ. και καλέσαμε την κ. Νισυρίου για να τα παραλάβει, αλλά κυρίως για να γνωριστούμε, να συζητήσουμε και να σχεδιάσουμε μαζί τη συνέχεια της συνεργασίας μας.

Η κ. Νισυρίου ανταποκρίθηκε στην πρόσκλησή μας και την υποδεχτήκαμε στην αίθουσα του Γ6 την Πέμπτη 23 Μαρτίου 2017. Μαζί με ό,τι είχαμε συγκεντρώσει της παραδώσαμε και μία κάρτα, με ευχές για "Ειρήνη, Αγάπη, Αλληλεγγύη", μεταφρασμένη στα αραβικά και διακοσμημένη από τις μαθήτριες και τους μαθητές του τμήματος.

Ας διαβάσουμε πώς η ίδια η κ. Νισυρίου παρουσίασε/σχολίασε αυτήν τη συνάντηση:

Την ευχαριστούμε πολύ!

Ανθρώπινα δικαιώματα και αλληλεγγύη: ένα ντοκιμαντέρ, μια θεατρική παράσταση και ... η Νεοελληνική Γλώσσα

Tμήμα Γ6, μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα

α. Σε ένα πρώτο στάδιο προετοιμασίας (Οκτώβριος-Νοέμβριος 2016) διερευνήθηκε η στάση των μαθητών απέναντι σε ζητήματα της επικαιρότητας και (επίκαιρα ή διαχρονικά) κοινωνικά προβλήματα. Οι μαθητές έγραψαν τα δικά τους κείμενα, επιλέγοντας ελεύθερα το θέμα τους με αφορμή ένα επίκαιρο ή διαχρονικό ζήτημα/πρόβλημα. Αναδείχθηκε έτσι το ενδιαφέρον της συντριπτικής πλειονότητας των μαθητών για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ισότητας, διαφορετικότητας.

- Στο πλαίσιο αυτό: την Κυριακή 9 Οκτωβρίου 2016 (στον "Δαναό") παρακολουθήσαμε το ντοκιμαντέρ “Sonita”, με θέμα της ζωή της νεαρής αφγανής ράπερ που μάχεται για το δικαίωμά της στην έκφραση και εναντίον των υποχρεωτικών γάμων των κοριτσιών στην πατρίδα της. Το ντοκιμαντέρ αξιοποιήθηκε στο μάθημα και οδήγησε σε πολύ ενδιαφέρουσες γραπτές εργασίες των μαθητών (παρουσίαση, κριτική, σχολιασμός).

(σκηνή από το ντοκιμαντέρ Sonita)

- Επιπλέον, παρακολουθήσαμε στην τάξη τη βραβευμένη ταινία μικρού μήκους “2+2=5” και εντοπίσαμε τα πολύπλευρα ζητήματα που θίγει σχετικά με τη διεκδίκηση και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

- Αξιοποιήθηκε υλικό της επικαιρότητας για το δικαίωμα των παιδιών-προσφύγων στην εκπαίδευση. Οι μαθητές έκαναν τη δική τους έρευνα για τις συνθήκες, τις αντιδράσεις και τις προοπτικές στην Ελλάδα, συζήτησαν και διατύπωσαν γραπτά τα συμπεράσματά τους.

β. Σε επόμενο στάδιο (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2016), στο πλαίσιο της ανάλυσης της θεματικής ενότητας “Διαφορετικότητα, στερεότυπα-προκαταλήψεις, ξενοφοβία, ρατσισμός”, αξιοποιήθηκαν θεωρητικά κείμενα, επίκαιρα άρθρα, οπτικοακουστικό υλικό και προσεγγίστηκε η έννοια της αλληλεγγύης στο πλαίσιο των τρόπων αντιμετώπισης ρατσιστικών φαινομένων. Αξιοποιήθηκε το υλικό του “Νοιάζομαι και δρω” για την ευρύτερη τοποθέτηση στις έννοιες εθελοντισμός, αλληλεγγύη, ακτιβισμός, ενεργός πολιτειότητα κ.λπ., παρουσιάστηκαν και σχολιάστηκαν εθελοντικές οργανώσεις και δομές αλληλεγγύης (ύστερα από έρευνα των μαθητών), αξιοποιήθηκε και πάλι οπτικοακουστικό υλικό (π.χ. “biblioburro” - η συγκινητική προσπάθεια ενός δασκάλου στην Κολομβία).

- Στο πλαίσιο αυτό: την Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2016 (στο Θέατρο του Νέου Κόσμου) παρακολουθήσαμε τη θεατρική παράσταση “Λαμπεντούζα”, με θέμα το προσφυγικό, τα ρατσιστικά στερεότυπα, την αλληλεγγύη. Η θεατρική παράσταση αξιοποιήθηκε στο μάθημα σε συνδυασμό με συνέντευξη του συγγραφέα του θεατρικού έργου. Η συζήτηση κατέληξε σε συνθετικές εργασίες των μαθητών για το έργο, την παράσταση και τα θέματα που θίγονται.

(από την παράσταση "Λαμπεντούζα")

Κυριακή 4 Σεπτεμβρίου 2016

Ιανουάριος-Μάρτιος 2016: πέντε Σαββατοκύριακα, τρεις θεατρικές παραστάσεις και μια κινηματογραφική ταινία (ΙΙΙ)

ΙΙΙ. Γλώσσα, Λογοτεχνία και Θέατρο – Shakespeare και πάλι: μια παράσταση του ιστορικού θεάτρου Globe

[Στο πρώτο τρίμηνο του 2016, με μαθητές και μαθήτριες των τμημάτων Β6, Γ2, Γ5 και Γ6 είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε μία κινηματογραφική ταινία και τρεις θεατρικές παραστάσεις, οι οποίες με ποικίλους τρόπους αξιοποιήθηκαν πριν ή/και μετά την παρακολούθησή τους στην τάξη, στο πλαίσιο των μαθημάτων της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας και με αφορμή την επικαιρότητα αλλά και τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα των μαθητών.]

Τρίτη επιλογή: Το Σάββατο 27 Φεβρουαρίου 2016 είχαμε την εξαιρετική τύχη να παρακολουθήσουμε μια παράσταση του “Hamlet” του Shakespeare στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Η παράσταση δόθηκε στο πλαίσιο της παγκόσμιας περιοδείας «Globe to Globe Hamlet» από το σαιξπηρικό θέατρο Globe, έναν πολιτιστικό φορέα διεθνούς εμβέλειας, αφοσιωμένο στην εξερεύνηση του σαιξπηρικού έργου αλλά και στην προώθηση διαπολιτισμικών και διαγλωσσικών ανταλλαγών, μέσω των παραστάσεών του και των εκπαιδευτικών του δράσεων, στις οποίες συμμετέχουν κάθε χρόνο περισσότερα από 100.000 άτομα κάθε ηλικίας και εθνικότητας.

Με τα εισιτήρια που εξασφαλίστηκαν, 24 μαθητές και μαθήτριες του Γ5 και του Γ6 παρακολούθησαν την παράσταση και φρόντισαν για την παρουσίασή της στην τάξη. Εργασίες που ελεύθερα επέλεξαν οι υπόλοιποι μαθητές (για τον Shakespeare, την υπόθεση του Άμλετ, διάσημες σχετικές θεατρικές παραστάσεις και κινηματογραφικές μεταφορές, τον πασίγνωστο μονόλογο, το ποίημα του Καβάφη “Ο βασιλεύς Κλαύδιος” κ.λπ.) συμπλήρωσαν αυτήν τη μικρή προσπάθεια προσέγγισης ενός σπουδαίου έργου και του συγγραφέα του.

Αποσπάσματα από τις ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες κριτικές των μαθητών του Γ5

(θα προστεθούν)

Ιανουάριος-Μάρτιος 2016: πέντε Σαββατοκύριακα, τρεις θεατρικές παραστάσεις και μια κινηματογραφική ταινία (IΙ)

ΙΙ. Γλώσσα, Λογοτεχνία και Θέατρο – Ένα δημοτικό τραγούδι, ένα θεατρικό έργο, η ποίηση του Γ. Ρίτσου και μια ενδιαφέρουσα σκηνική σύνθεση

Δεύτερη επιλογή: Μια παράσταση εμπνευσμένη από την παραλογή “Του γιοφυριού της Άρτας”, την οποία παρακολουθήσαμε με 20 μαθήτριες και μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου (Γ2, Γ4, Γ5, Γ6) το Σάββατο 23 Ιανουαρίου στο “Σύγχρονο Θέατρο”, έδωσε αφορμή να προσεγγίσουμε πιο ολοκληρωμένα το δημοτικό τραγούδι που είχαμε αναλύσει στο μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Ενδεικτικές ως προς αυτό είναι οι σχετικές παρατηρήσεις των μαθητών (βλ. παρακάτω)

(Ειρήνη Σκαβάρα/Γ5)

Εδώ ένα μέρος του υλικού που δόθηκε ως εισαγωγή στην παράσταση:

Σάββατο 23 Ιανουαρίου 2016, «Το γεφύρι της Άρτας- ἐπί τοῡ μύθου σύνθεσις»

α. Για την παράσταση:

Με αφορμή το γνωστό δημοτικό τραγούδι, το ομώνυμο θεατρικό του Γ. Θεοτοκά και το “Ένα σκυλί μέσα στη νύχτα” του Γ. Ρίτσου, οι θεατρικοί Οργανισμοί “Ευτοπία” και “Έβδομη Θύρα” παρουσιάζουν, σε συμπαραγωγή με το Σύγχρονο Θέατρο, την παράσταση “Το γεφύρι της Άρτας- ἐπί τοῡ μύθου σύνθεσις”, η οποία προσπαθεί να "γεφυρώσει" έναν πανάρχαιο μύθο με τη σύγχρονη πραγματικότητα “μέσα από τα όνειρα”, σύμφωνα με τη σκηνοθέτιδα Ίριδα Χατζηαντωνίου. “Ένιωσα ότι με ενδιέφερε πολύ το πρόσωπο του Πρωτομάστορα και η αδιευκρίνιστη, σκοτεινή πορεία του μέσα στο δημοτικό ποίημα . Πώς έφτασε να θυσιάσει ό,τι πιο πολύ αγαπούσε; Τι απέγινε με αυτόν; Ο πυρήνας είναι αυτός ο κατεστραμμένος κόσμος, μέσα από τα μάτια του, οι μορφές μέσα στο μυαλό του”, αναφέρει η ίδια (http://www.culturenow.gr/44389/iris-xatzhantwnioy-o-mythos-toso-dynatos-kai-toso-yparktos-toy-daneizeis-thn-psyxh-soy ).

Έξι πρόσωπα ταξιδεύουν μέσα στον χρόνο και συναντούν ξανά και ξανά τον σκοτεινό θρύλο του “Γεφυριού της Άρτας”. Σε ένα ονειρικό τοπίο, όπου οι πραγματικότητες όλο και γλιστρούν η μία μέσα στην άλλη, τα πρόσωπα αυτά, άλλοτε φευγαλέα, άλλοτε τρυφερά και κάποτε βίαια, συνδέονται βαθιά το ένα με το άλλο. Είναι η ιστορία για τον αγώνα του ανθρώπου να κερδίσει τη ζωή του, να τιθασεύσει τη φύση και τον εαυτό του. Ένας αγώνας επίμονος, πολλές φορές απελπισμένος, άνισος, γεμάτος τραγικότητα και διαψεύσεις... η μάχη, η σύγκρουση του κοινωνικού με το ατομικό, η αναζήτηση της προσωπικής αυτάρκειας και πληρότητας μέσα στη συλλογικότητα, αλλά και οι προσωπικοί δαίμονες του καθενός.

β. Για τον συνδυασμό των έργων του Θεοτοκά και του Ρίτσου με το δημοτικό τραγούδι:

Ο Ν. Ξένιος, στην κριτική του με τίτλο “Στα πονεμένα σπλάχνα του γεφυριού”, γράφει για τη συμβολή των έργων του Θεοτοκά και του Ρίτσου στην παράσταση:

«Το γεφύρι της Άρτας», που έγραψε ο Γιώργος Θεοτοκάς το 1942, παρουσιάζει το στοίχειωμα του γεφυριού ως άφευκτη αναγκαιότητα. Η συλλογική συνείδηση συνωμοτεί, απαλείφοντας την ανδρική ενοχή για το αποτρόπαιο, αλλά και θεάρεστο παράλληλα, έργο εξόντωσης του στοιχειού του «μπαμπέσικου» ποταμιού και διάνοιξης οδού ελευθερίας: “Τι να σου κάμω γυναίκα ερημοσκότεινη; Ποιος να σε σώσει από την άραχλη τη μοίρα σου; Δε φταίει κανείς, χαντακωμένη ψυχή! Εμπρός! Άντε να τελειώνουμε! Να λευτερωθούμε! Άντε να σωθούμε! Εμπρός! Να λύσουμε τα μάγια! Να πνίξουμε τη βασκανιά! Να ξαναγίνουμε άνθρωποι! Εμπρός! Τον πηλό! Τον ασβέστη! Το μυστρί!”

Ο Γιάννης Ρίτσος είναι ο τρίτος θεμέλιος λίθος οικοδόμησης της παράστασης. Στην ποίηση του Ρίτσου το κορμί είναι ακρογωνιαίος λίθος ενός φαντασιακού οικοδομήματος λυρισμού. Τα υλικά του είναι αδρά, λίθινα: “Οι πέτρες μουσκεύουν στο φως και στη μνήμη. Ένας βάζει μια πέτρα για προσκέφαλο. Άλλος, πριν κολυμπήσει, αφήνει τα ρούχα του κάτω από μια πέτρα μην του τα πάρει ο αέρας. Άλλος έχει μια πέτρα για σκαμνί του ή για σημάδι στο χωράφι του, στο κοιμητήρι, στο μαντρί, στο δάσος. Αργά, μετά το λιόγερμα, γυρίζοντας σπίτι σου, όποια πέτρα απ’ τ’ ακρογιάλι αν ακουμπήσεις στο τραπέζι σου είναι ένα αγαλμάτιο -μια μικρή Νίκη ή το σκυλί της Άρτεμης.”

Ο σκύλος, προσωποποίηση της καρτερίας και πρόσωπο ο ίδιος, εμφανίζεται ξανά και ξανά στο έργο του ποιητή ως μάρτυρας των πεπραγμένων των ανθρώπων («Ένα σκυλί μέσα στη νύχτα»): “Δὲν τὸ συνάντησες λοιπὸν ἐκεῖνο τὸ σκυλί; / μὲ τρίχωμα πάλι στιλπνό, ζωντανεμένο, / μεταφέροντας τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου του μέσα στὰ μάτια του, / προβάλλοντας τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου του πάνω στὰ πράγματα, ἀ ν α γ ν ω ρ ί ζ ο ν τ ά ς -Τον, / στὶς πέτρες, στὶς κλεισμένες πόρτες, στὰ παράθυρα, στὰ φύλλα, / στὰ βήματα τῶν βραδυνῶν περιπατητῶν, ποὺ μήτε τὸ προσέχουν...”

(Νίκος Ξένιος, http://www.bookpress.gr/politismos/theatro-xoros/to-gefuri-tis-artas)

γ. Μια άποψη για τη σύνδεση της ιστορίας του γεφυριού με τη σύγχρονη πραγματικότητα:

Σύμφωνα με την Αντωνία Γιαννούλη, που συμμετέχει στην παράσταση:“Η ίδια η ιστορία έχει να κάνει με την ελληνική πραγματικότητα, με την έννοια ότι οι μάστορες χτίζουν ένα γεφύρι, το γεφύρι είναι πολύ σημαντικό για την τοπική κοινωνία, συνδεδεμένο κοινωνικά, πολιτικά, πολιτιστικά με αυτήν και την ευημερία της. Το γεφύρι όμως γκρεμίζεται, εκφράζοντας έτσι μια κοινωνία σε κρίση, για την αλλαγή της οποίας απαιτούνται θυσίες. Η ηγετική ομάδα πρέπει να πάρει κρίσιμες αποφάσεις με κόστος προσωπικό. Και η γυναίκα που επιλέγεται να χτιστεί μέσα στο γεφύρι αντιπροσωπεύει τον καθημερινό άνθρωπο, καθώς έχει επιλέξει να αφιερώσει τη ζωή στην αγάπη της, μια ηρωική φιγούρα, πιστή στις αξίες της”. (http://www.avgi.gr/article/6163993/antonia-giannouli-to-gkremismeno-gefuri-ekfrazei-mia-koinonia-se-krisi- )

(Θανάσης Καραθανάσης/ Γ2)

Κι εδώ αποσπάσματα από τις κριτικές και τα σχόλια των μαθητών:

“Ένα γιοφύρι που δεν στεριώνει. Ένας άνδρας απελπισμένος δολοφόνος. Μια πιστή σύζυγος. Η μοίρα. Ένα αποτρόπαιο έγκλημα. Ένα δημοτικό τραγούδι, ο Θεοτοκάς και ο Ρίτσος. Όλα αυτά συνθέτουν επί σκηνής μια εξαιρετική θεατρική παράσταση, όπως αυτή στο Σύγχρονο Θέατρο.

Βέβαια, όλα όσα προαναφέρθηκαν μπορούν να δημιουργήσουν απλώς τη βάση για ένα καλό σενάριο. Το γνωστό δημοτικό τραγούδι ίσως κάποιους δεν τους αγγίζει ιδιαίτερα. Στο θέατρο όμως, με μια αφαιρετική, εναλλακτική και μοντέρνα σκηνοθεσία, όπως εκείνη της Ίριδας Χατζηαντωνίου, αλλά και με τις καθηκωτικές ερμηνείες ορισμένων ηθοποιών, μπορεί να αποκτήσει όλη τη μαγεία που του έλειπε για να μας παρασύρει. Όλα αυτά μπορούν να το απογειώσουν. Γιατί είναι πολύ ωραίο τελικά να μην εστιάζει κανείς στα εξωτερικά χαρακτηριστικά, στα σκηνικά, στα κοστούμια, αλλά στην ουσία και στο συναίσθημα που μεταδίδει, για παράδειγμα, ένας ηθοποιός. Αυτή ήταν η περίπτωση του ηθοποιού που έπαιζε τον Πρωτομάστορα, που φαινόταν να φλέγεται εωτερικά, αλλά με άνεση εξωτερικά. Κλήθηκε να ενσαρκώσει όχι ένα οποιοδήποτε πρόσωπο, αλλά τον Πρωτομάστορα, τον σκοτεινό ήρωα που είναι θύτης και θύμα ταυτόχρονα, βρίσκεται σε ένα τραγικό δίλημμα και όποια απόφαση κι αν πάρει θα είναι το ίδιο λανθασμένη, το ίδιο καταστροφική για εκείνον και τον κόσμο του. Αναγκάζεται να παλέψει με τους δαίμονες που κρύβει μέσα του και βγαίνει χαμένος. Σαφώς δεν ήταν όλες οι ερμηνείες το ίδιο άριστες και υπήρχαν σίγουρα αστοχίες, κυρίως στην αρχή, αλλά θα μπορούσα να πω πως ήταν σχεδόν αμελητέες.

Το πιο σημαντικό που ίσως αξίζει να κρατήσουμε από την παράσταση είναι ότι μας παρουσίασε το ουσιαστικό θέατρο, γυμνό από περιττά, που πλουτίζει το κοινό που το παρακολουθεί και το παρασύρει στη μαγεία του, ακόμη κι αν αυτή είναι σκοτεινή, αναφέρεται σε ζοφερούς καιρούς και σε μια σκληρή πραγματικότητα.” (Δήμητρα Ροδιά)

“Θα χαρακτήριζα την παράσταση πρωτότυπη, με το μουντό και “δυσάρεστο” κλίμα να επικρατεί από την αρχή, φανερώνοντας ότι η ιστορία θα έχει τραγικό τέλος. Αν και η σύνθεση συνολικά ήταν πολύ ενδιαφέρουσα, υπήρξαν στοιχεία (όπως οι έντονες ερμηνείες κάποιων ηθοποιών ή ορισμένες σκηνές που δεν κατάλαβα να συνδέονται με το νόημα του έργου) που θα μπορύσαν να έχουν αποφευχθεί ή παραλειφθεί.” (Βασίλης Σωνάκης)

“Η παράσταση μου άρεσε αρκετά, αν και μπορώ να επισημάνω και ορισμένα αρνητικά στοιχεία. Πιο συγεκριμένα, όλη η παραγωγή κατάφερε να προσδώσει στο έργο υποβλητικότητα και μεγάλη δραματικότητα. Μέσω της παράστασης οι χαρακτήρες σκιαγραφήθηκαν καλύτερα και μπορέσαμε να καταλάβουμε την ψυχολογική κατάσταση που έφερε τον πρωτομάστορα στο σημείο να θυσιάσει τη γυναίκα του. Επίσης, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσε ήταν οι προσθήκες που έγιναν στο αρχικό ποίημα. Οι ερμηνείες ήταν δυναμικές και ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις της παράστασης, χωρίς να γίνονται μελοδραματικές.

Παρόλα αυτά, η αρχή δεν ταίριαζε με το υπόλοιπο έργο και δεν προσέδιδε τίποτα παραπάνω στο σύνολο του έργου. Επίσης, λίγο “παραμελημένη” μου φάνηκε η σκηνή που η γυναίκα έδωσε τις δύο κατάρες. Ενώ όλη η διαδικασία του στοιχειώματος έγινε κλιμακωτά, οι κατάρες υποβαθμίστηκαν λίγο σε σχέση με την υπόλοιπη σκηνή”. (Νεφέλη Παπαρίζου)