"εmotions" - Μια περιήγηση σε έναν κόσμο συναισθημάτων

Για την επίσκεψή μας στην έκθεση "εmotions" του Μουσείου της Ακρόπολης, την Πέμπτη 9 Νοεμβρίου 2017, δημιουργήσαμε και ακολουθήσαμε τον παρακάτω σύντομο οδηγό.

Πέμπτη 9 Νοεμβρίου 2017/ Β΄ Γυμνασίου (τμήματα Β2, Β3)

“εmotions - Μια περιήγηση σε έναν κόσμο συναισθημάτων”/ Σύντομος οδηγός

- εmotions-συναισθήματα: Ποιες είναι οι αρχικές σκέψεις και αντιδράσεις μας με αφορμή αυτές τις λέξεις, τι περιμένουμε να δούμε στην έκθεση αυτή;

Σχετικά με το θέμα της έκθεσης

Πρόκειται για μια αφηγηματική έκθεση που διηγείται και φωτίζει το αθέατο σύμπαν των συναισθημάτων στην προσωπική, κοινωνική και πολιτική ζωή του αρχαίου κόσμου, από τον 7ο αι. π.Χ. ως τους πρώτους αιώνες μ.Χ. Η περιήγηση στην έκθεση είναι ένας περίπατος στην ψυχή του ανθρώπου, τα πάθη της οποίας εκφράζονται μέσα από το φίλτρο της αρχαίας τέχνης. Εκθέματα από τα σπουδαιότερα μουσεία του κόσμου αφηγούνται τα συναισθήματα στην αρχαία ελληνική τέχνη. Πολλά από αυτά τα εκθέματα είναι μοναδικά καλλιτεχνήματα, τα οποία για πρώτη φορά παρουσιάζονται στην Ελλάδα, αλλά πολλά είναι και εκείνα από ελληνικά μουσεία που για πρώτη φορά επικεντρώνεται επάνω τους το διεθνές ενδιαφέρον.

Όπως σημειώνουν οι επιμελητές της έκθεσης, τα συναισθήματα είναι παντού παρόντα στον πολιτισμό και στη ζωή, ενώ παράλληλα έχουν ιδιαίτερη σημασία για την κατνόηση της ελληνικής τέχνης, της λογοτεχνίας, της ιστορίας, της πολιτικής ζωής, της κοινωνίας και της θρησκείας. Οι μυθολογικές αφηγήσεις, που περιγράφουν τις συνθήκες που γέννησαν τις συναισθηματικές συμπεριφορές.

Σχετικά με την οργάνωση, το “στήσιμο” της έκθεσης

Την πορεία του επισκέπτη υποδεικνύει μια τεράστια σπείρα με κατακόρυφα «λάβαρα» από βινύλιο σε πολλές αποχρώσεις του κόκκινου χρώματος -από το ρόδινο ανοιχτό έως το βαθύ και σκοτεινό κόκκινο-, που αντιστοιχούν συμβολικά στην ποικιλία και την ένταση των συναισθημάτων. Παράλληλα, η σπείρα αυτή αγκαλιάζει τα δύο κεντρικά εκθέματα, τα λαμπρά αγάλματα του Έρωτα και του Πόθου που αναδύονται μέσα από άφθονο φως, ενώ απέναντι, μέσα σε μια σκοτεινή εσοχή, παρουσιάζεται υποφωτισμένη η τοιχογραφία με τη θυσία της Ιφιγένειας στην οποία καταγράφονται δυνατά συναισθήματα ενοχής, απελπισίας και προσμονής. Τα άλλα 126 εκθέματα τοποθετήθηκαν ανάμεσα στην κόκκινη σπείρα και σε ένα σπονδυλωτό περίβλημα σε χρώμα γκρι, που μετριάζει σε μεγάλο βαθμό την ένταση του κόκκινου και αντιστοιχεί συμβολικά στο λογικό κόσμο της ψυχής.

Βασικά στοιχεία για τον προσανατολισμό μας στην έκθεση

Οι κύριες ενότητες είναι: 1. «Η τέχνη των συναισθημάτων – τα συναισθήματα στην τέχνη»

2. «Οι χώροι των συναισθημάτων», με υποενότητες «Ο ιδιωτικός χώρος», «Ο δημόσιος χώρος», «Οι ιεροί χώροι», «Το νεκροταφείο», «Το πεδίο της μάχης».

3. «Τα αλληλοσυγκρουόμενα συναισθήματα»

4. «Τα ανεξέλεγκτα συναισθήματα» και 5. «Μήδεια».

Συμβουλευόμαστε και την κάτοψη της έκθεσης (από τον σχετικό οδηγό).

α. Εισαγωγή στον κόσμο των συναισθημάτων – η αποτύπωσή τους στην τέχνη, εκθέματα 1-12

Στην ενότητα αυτή θα δούμε πολλά “χαμογελαστά” πρόσωπα. Τι σας θυμίζει αυτό το χαμόγελο και τι μπορεί να εκφράζει;

Ποια άλλα συναισθήματα εκφράζουν/μεταδίδουν τα εκθέματα αυτής της ενότητας; Ποια μυθολογικά πρόσωπα πρωταγωνιστούν στις σχετικές σκηνές;

Μπορούμε ίσως να δούμε πιο προσεκτικά τα εκθέματα 10 και 11.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

β. Συναισθήματα στον ιδιωτικό χώρο, εκθέματα 13-31

Σκηνές από την ιδιωτική ζωή των ανθρώπων, παιδιά παίζουν με κατοικίδια ζώα, φίλοι διασκεδάζουν σε συμπόσια, τρυφερές χειρονομίες...

Ποια συναισθήματα αποτυπώνονται στα εκθέματα αυτής της ενότητας; Με ποιον τρόπο; (παραδείγματα)

Μπορούμε ίσως να δούμε πιο προσεκτικά τα εκθέματα 13, 16, 24 και 31.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

γ. Συναισθήματα στον δημόσιο χώρο, εκθέματα 32-52

Απόδοση τιμών σε σημαντικά για την πολιτεία πρόσωπα, απομάκρυσνη των “επικίνδυνων”, ανάμνηση θριάμβων και όχι μόνο...

Ποια θα λέγαμε ότι είναι τα κυρίαρχα συναισθήματα εδώ; Γιατί;

Τι κοινό έχουν, ως προς τα συναισθήματα που εκφράζουν, τα εκθέματα 34-46;

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

δ. Συναισθήματα και ιεροί χώροι, εκθέματα 53-64

Μπορούμε να ξεκινήσουμε την περιήγησή μας από το έκθεμα 53. Ποια συναισθήματα δημιουργεί σε εμάς;

Ποια συναισθήματα κυριαρχούν εδώ; Δώστε κάποια παραδείγματα.

Ποια ερωτήματα εκφράζουν οι πιστοί στο μαντείο της Δωδώνης (εκθέματα 61-64); Ποια νομίζετε ότι είναι τα συναισθήματά τους;

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ε. Συναισθήματα σε έναν χώρο θλίψης και ελπίδας: το νεκροταφείο/ εκθέματα 65-82

Επιτύμβιες στήλες με σκηνές “αποχαιρετισμού” - θυμηθείτε και την επίσκεψη στον Κεραμεικό...

Κυριαρχούν πραγματικά η θλίψη και η ελπίδα; Πώς αποτυπώνονται στα εκθέματα; Παραδείγματα.

Ας γνωρίσουμε την Αλεξιβώλα (67), την ιστορία της Ζωής (70), τη Δαμασιστράτη (77) και μια αναπάντεχα τρυφερή ιστορία (69)...

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

στ. Τα συναισθήματα στο πεδίο της μάχης, εκθέματα 79-82

Ο αδιαφιλονίκητος πρωταγωνιστής αυτής της ενότητας είναι... ποιος; Ποιοι είναι οι συμπρωταγωνιστές του;

Ποια συναισθήματα εκφράζουν, αλλά και προκαλούν στον θεατή, αυτά τα εκθέματα;

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Πριν συνεχίσουμε, μια σύντομη ανάπαυλα, για να παρατηρήσουμε δύο μορφές που στέκονται στο κέντρο της έκθεσης, πρόκειται για τον Έρωτα και τον Πόθο.

Θα αναγνωρίζατε αυτές τις δύο μορφές ή τη μία από αυτές; Πώς; Ποια εντύπωση σας δίνουν;

Ο Έρωτας, γιος της Αφροδίτης και προσωποποίηση της ακαταμάχητης ερωτικής έλξης, από τα βέλη του οποίου δεν μπορεί να ξεφύγει κανείς, παριστάνεται σε ένα ρωμαϊκό αντίγραφο έργου του αρχαίου γλύπτη Λυσίππου.

Ο Πόθος, γιος ή αδελφός του Έρωτα και προσωποποίηση της επιθυμίας για κάτι μακρινό, κάτι που λείπει, παριστάνεται σε ένα ρωμαϊκό αντίγραφο έργου του αρχαίου γλύπτη Λυσίππου.

Γιατί άραγε έχουν τοποθετηθεί στο κέντρο αυτής της έκθεσης για τα συναισθήματα; Ίσως περισσότερες απαντήσεις βρούμε στη συνέχεια, στις ενότητες...

ζ. ... για τις συναισθηματικές συγκρούσεις, εκθέματα 85-91

Μία χαρακτηριστική σκηνή εδώ είναι αυτή με πρωταγωνίστρια την Ιφιγένεια (85). Ποια συναισθήματα ανιχνεύουμε στα πρόσωπα που συμμετέχουν στη σκηνή; Πού βρίσκεται η σύγκρουση;

Για άλλη μια φορά όμως κυριαρχεί και η μορφή του Αχιλλέα. Ποια είναι η περίσταση εδώ και ποια η συναισθηματική σύγκρουση;

Ποιοι άλλοι γνωστοί σας ήρωες εμφανίζονται εδώ;

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

η. ... για τα ανεξέλεγκτα συναισθήματα, εκθέματα 92-126

Πότε τα συναισθήματα είναι ανεξέλεγκτα και γιατί συγκροτούν τη μεγαλύτερη ενότητα της έκθεσης (με 34 εκθέματα); Τι νομίζετε;

Πολλοί οι πρωταγωνιστές εδώ, ίσως το κεντρικό πρόσωπο είναι ο Δίας με τις ερωτικές περιπέτειές του. Μπορείτε να εντοπίσετε κάποιες από αυτές;

Δεν λείπουν όμως και η Κλυταιμνήστρα, ο Ορέστης, οι Αίαντες (Τελαμώνιος και Λοκρός), ο Νεοπτόλεμος, ο Απόλλωνας, ο Θησέας και, βέβαια, ο Αχιλλέας. Αναζητήστε τα σχετικά εκθέματα. Ποια συναισθήματά τους/ποιες καταστάσεις δεν μπορούν να ελέγξουν αυτά τα πρόσωπα;

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

θ. ... για τη Μήδεια, εκθέματα 127-129

Η εξέλιξη των έντονων, ανεξέλεγκτων συναισθημάτων κορυφώνεται ίσως στην περίπτωση της Μήδειας. Γνωρίζουμε την ιστορία της;

Μια λεπτομερή απεικόνιση της κατάληξης της τραγικής ιστορίας τής Μήδειας προσφέρει ο κρατήρας του 4ου αι. π.Χ. (129). Ας τον παρατηρήσουμε λίγο πιο προσεκτικά.

Πώς θα περιγράφαμε τη συναισθηματική κατάσταση των προσώπων που συμμετέχουν; Άλλα σχόλια;

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Γενικά: πώς εξελίχθηκε η σχέση λογικής και συναισθήματος από την αρχή ως το τέλος της έκθεσης; Θα μπορούσαμε να δώσουμε ακριβείς χαρακτηρισμούς στα συναισθήματα που ανιχνεύσαμε (θετικά, αρνητικά, ...); Υπάρχει κάποια ιδέα για την ερμηνεία της κεντρικής θέσης του Έρωτα και του Πόθου;

Τέλος: Ποιο από όλα τα εκθέματα σας έμεινε, για κάποιον λόγο, στο μυαλό; ...το θεωρείτε πιο ενδιαφέρον, εντυπωσιακό, χαρακτηριστικό, συγκινητικό...

Προσπαθήστε να το παρουσιάσετε όσο γίνεται πληρέστερα, περιγράφοντάς το και εξηγώντας γιατί σας εντυπωσίασε, σας συγκίνησε, σας φάνηκε ενδιαφέρον...

[υπεύθυνες καθηγήτριες: Κ. Τσιώρου, Ε. Στρίντζη]

Εκπαιδευτική επίσκεψη στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων: μια ξεχωριστή συνάντηση

      Στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής επίσκεψης του Φεβρουαρίου, την Τρίτη 19/2/2019, 27 μαθήτριες και μαθητές της Β΄ Γυμνασίου (Β2) είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά τη δουλειά των αρχαιολόγων και των συντηρητών της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, στα γραφεία της υπηρεσίας και στο Κέντρο Συντήρησης στην Πλάκα. Η συζήτησή μας με τους αρχαιολόγους και τους συντηρητές έδωσε απαντήσεις στις πολλές ερωτήσεις-απορίες μας, όπως:

- Γιατί διαλέξατε αυτό το επάγγελμα; Με ποια κριτήρια;

- Θέλατε από μικρή ηλικία να ασχοληθείτε με αυτό το επάγγελμα;

- Πόσο διήρκεσαν οι σπουδές σας; Ποια επιπλέον προσόντα χρειάζονται (π.χ. ξένες γλώσσες);

- Ποιες είναι οι βασικές απαιτήσεις του επαγγέλματος;

- Από το 1 έως το 10, πόσο απαιτητικό είναι το επάγγελμά σας;

- Πόσα χρόνια εργάζεστε ως αρχαιολόγος;

- Τι σας αρέσει στη δουλειά σας;

- Ποιες είναι οι δυσκολίες;

- Τι κάνει ενδιαφέρον το επάγγελμα ενός αρχαιολόγου;

- Πώς θα παρουσιάζατε τις συνθήκες εργασίας; Είναι ικανοποιητική η αμοιβή σας;

- Ποια είναι τα συναισθήματά σας κατά τη διάρκεια μιας ανασκαφής ή όταν βρίσκετε κάτι, περισσότερο ή λιγότερο, σημαντικό;

- Σας λείπει η οικογένεια και οι φίλοι σας, όταν βρίσκεστε σε κάποια αποστολή;

Έχετε πάρει μέρος σε πολλές ανασκαφές; Πού; Ποιας περιόδου;

- Πώς πραγματοποιείται μια ανασκαφή; Πόσο μπορεί να διαρκέσει;

- Ποιες είναι οι απαραίτητες συνθήκες/προϋποθέσεις πραγματοποίησης μιας ανασκαφής; Χρειάζεται ειδικός εξοπλισμός; Πώς εξασφαλίζεται ότι δεν θα προκληθούν καταστροφές;

- Ποια είναι η διαδικασία ανάλυσης, μελέτης, συντήρησης των ευρημάτων; Ποιος εξοπλισμός απαιτείται;

- Από ποια στάδια μελέτης περνάνε τα ευρήματα; Πού καταλήγουν; Πώς γίνεται η χρονολόγηση των ευρημάτων;

- Με ποια περίοδο ασχολείστε;

- Θα θέλατε να ζείτε στην περίοδο που μελετάτε; Ναι ή όχι; Γιατί;

- Υπάρχει κάποιος/α αρχαιολόγος, ίσως διάσημος/η, που θαυμάζετε; Για ποιον λόγο τον/την θεωρείτε σημαντικό/ή;

- Αν δεν ήσασταν αρχαιολόγος, ποια θα ήταν η ειδικότητα/η δουλειά σας;

- Έχετε βρει κάτι σπάνιο, πολύ σημαντικό; Έχετε πετύχει κάτι στη δουλειά σας για το οποίο είστε περήφανος/η;

   Στις εργασίες που πραγματοποιήσαμε στην τάξη, μετά την επίσκεψη, εκφράσαμε τα σχόλια, τις εντυπώσεις και τις σκέψεις μας για όσα είδαμε και ακούσαμε. Αυτά είναι κάποια αποσπάσματα:

“Στην εκπαιδευτική επίσκεψη της Τρίτης 19/2 είχαμε τη μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουμε αρχαιολόγους και συντηρητές αρχαίων αντικειμένων, οι οποίοι μας παρουσίασαν και ανέλυσαν τη δουλειά τους. Συζητώντας με αυτούς τους ανθρώπους και βλέποντας τον τρόπο με τον οποίο ασκούν το επάγγελμά τους, μπόρεσα και κατανόησα πράγματα που θα μου χρησιμεύσουν ιδιαίτερα στις μελλοντικές μου επιλογές που αφορούν την εργασία. Αρχικά, προφανώς εντυπωσιάστηκα από την προθυμία των αρχαιολόγων να μας κάνουν αυτή την περιήγηση στον χώρο εργασίας τους και την επεξήγηση του ίδιου του επαγγέλματος. Ύστερα, παρατηρώντας τα ευρήματα, μου έκανε μεγάλη εντύπωση το γεγονός ότι ένα εύρημα δημιουργημένο τόσα χρόνια πριν μπορεί, μέσα στο χρονικό διάστημα μερικών μηνών, να πάρει την αρχική του μορφή. Τέλος, κατάλαβα πως το σημαντικότερο κριτήριο βάσει του οποίου θα πρέπει να επιλέξεις το επάγγελμά σου είναι το ενδιαφέρον και το προσωπικό, όχι το οικονομικό, κέρδος, ώστε να αγαπάς πραγματικά αυτό που κάνεις.” (Ιωάννα)

“Είναι πολύ ενδιαφέρων ο τρόπος με τον οποίο δουλεύουν οι συντηρητές και οι αρχαιολόγοι. Το επάγγελμα του συντηρητή απαιτεί μεγάλη προσοχή στη λεπτομέρεια. Ο καθαρισμός μιας εικόνας χρειάζεται πολύ χρόνο, υπομονή και προσοχή, ώστε να μην καταστραφεί το έργο. Η συντήρηση περιλαμβάνει και την επιστήμη της χημείας, αφού, π.χ., κάθε είδος βερνικιού και χρώματος που έχει χρησιμοποιηθεί σε μια εικόνα χρειάζεται και διαφορετικό διαλύτη. Το επάγγελμα του αρχαιολόγου αξιοποιεί επίσης και άλλους επιστημονικούς τομείς, όπως αυτόν της ιστορίας. Κάθε φορά τα ευρήματα μπορεί να είναι διαφορετικά ή και να συνδέονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ένα παζλ, το οποίο πρέπει να αποκωδικοποιηθεί με βάση πολύ λίγα κομμάτια του.

Και οι αρχαιολόγοι και οι συντηρητές που συναντήσαμε αγαπούν πολύ τη δουλειά τους, αν και δεν βρίσκονται πάντα στις καλύτερες συνθήκες. Είναι σπάνιο στις μέρες μας να συναντάμε ανθρώπους που αγαπούν πραγματικά τη δουλειά τους, αν και αυτή έχει πολλές δυσκολίες. Συνολικά, ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα επίσκεψη, η οποία μας πρόσφερε και μερικές ιδέες για τον επαγγελματικό μας προσανατολισμό.” (Ελεάννα)

“Αρχικά, αυτό που μου έκανε περισσότερη εντύπωση και το βρήκα περισσότερο ενδιαφέρον ήταν ο τρόπος με τον οποίο συντηρούσαν τις βυζαντινές εικόνες. Οι συντηρητές φρόντισαν να μας κάνουν μια αναπαράσταση με τα υλικά που χρησιμοποιούν και τον τρόπο με τον οποίο “φέρονται” στις εικόνες και αυτό μου φάνηκε πραγματικά εντυπωσιακό. Έπαιρναν λίγο βαμβάκι καρφωμένο σε ένα ξυλάκι, το βουτούσαν σε ένα είδος διαλύτη και, στη συνέχεια, ακουμπούσαν απαλά την εικόνα. Η διαφορά ήταν πραγματικά πολύ μεγάλη. Μετά από αυτήν τη δοκιμασία, η εικόνα έμοιαζε σαν να είχε φτιαχτεί εκείνη τη στιγμή.

Κάτι επιπλέον που πραγματικά με εντυπωσίασε ήταν ότι ο τρόπος με τον οποίο μας φέρθηκαν οι αρχαιολόγοι εκεί έδειχνε πόσο αγαπούν τη δουλειά τους. Καθώς μας ξεναγούσαν, ένιωθα ότι έπαιρναν μια ευχαρίστηση από αυτό, ήταν πρόθυμοι να μας απαντήσουν σε όποια ερώτηση κι αν τους κάναμε και ήθελαν να μην φύγει κανείς με απορίες. Είμαι ευγνώμων που είχα την ευκαιρία να μιλήσω σε αυτούς τους ανθρώπους, παρουσίαζαν τη δουλειά τους σαν να ήταν ασήμαντα τα αρνητικά μπροστά στα πολλά θετικά!” (Ζωή)

“Από την εκπαιδευτική επίσκεψη που πραγματοποιήσαμε στην εφορεία αρχαιοτήτων, μου έκανε εντύπωση η αγάπη με την οποία οι αρχαιολόγοι μιλούσαν για τη δουλειά τους, με τόση χαρά και ενθουσιασμό, λες και η ζωή τους ολοκληρώνεται με αυτό που κάνουν. Αξέχαστη θα μου μείνει επίσης η επαφή με τόσο παλιά ευρήματα, βυζαντινές εικόνες, τοιχογραφίες, ακόμα και οστά. Είδα ακόμα και κομμάτι ενδύματος μέσα από μικροσκόπιο. Κοίταζα επίσης τις εικόνες και ένιωθα ότι έριχνα ένα βλέμμα στο παρελθόν, ότι έμπαινα στη ζωή των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Ήταν πραγματικά όλο αυτό μια ξεχωριστή και μοναδική εμπειρία.” (Φραντζέσκα)

“Την Τρίτη 19/2/2019 επισκεφτήκαμε την εφορεία αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Γνωρίσαμε τα επαγγέλματα του αρχαιολόγου και του συντηρητή. Ένιωσα δέος όταν μπήκα στα εργαστήρια συντήρησης, ήταν καταπληκτικά και πιστεύω πως και οι συμμαθητές μου θα είχαν παρόμοια συναισθήματα. Μας λύθηκαν όλες οι απορίες και απαντήθηκαν τα ερωτήματα που είχαμε προετοιμάσει από την τάξη. Η οργάνωση της εκδρομής από τις καθηγήτριές μας ήταν εξαιρετική και κατάλληλη ώστε κι εμείς, τα παιδιά, να διασκεδάσουμε λίγο! Ήταν μια εκδρομή την οποία θα είχα την όρεξη να ξανακάνω!” (Νίκος)

“Το πιο εκπληκτικό για εμένα ήταν όταν είδαμε έναν ειδικό να αφαιρεί το παλιό βερνίκι και να φαίνεται η εικόνα όπως ήταν αρχικά. Ποιος θα το πίστευε ότι κάτω από αυτό το βερνίκι θα κρυβόταν μια ζωγραφιά γεμάτη χρώματα! Ένα άλλο ωραίο κομμάτι της επίσκεψης ήταν όταν πήγαμε σε μια ειδική αίθουσα στην οποία διατηρούσαν κόκκαλα από ανασκαφές. Ακόμη, είχαμε την ευκαιρία να δούμε πώς ήταν ένα κομμάτι υφάσματος και ένα κομμάτι οστού κάτω από ένα μικροσκόπιο. Ήταν σκέτη μαγεία, μπορούσες να διακρίνεις ακόμα και την ύφανση του ενδύματος!” (Άγγελος)

“Ένα στοιχείο που μου άρεσε ιδιαίτερα είναι ότι οι αρχαιολόγοι που γνωρίσαμε αγαπούν πολύ αυτό που κάνουν, είναι περήφανοι και χαρούμενοι που ασκούν το συγκεκριμένο επάγγελμα. Επίσης, ήταν πολύ ειλικρινείς μαζί μας και καταλάβαμε ότι αυτή η δουλειά έχει περισσότερες δυσκολίες από όσες πιστεύαμε. Θεώρησα πολύ σημαντικό το ότι απαντούσαν στις ερωτήσεις μας με επιχειρήματα και, ταυτόχρονα, με λόγια απλά και κατανοητά. Το κομμάτι της συντήρησης ήταν το αγαπημένο μου, γιατί συνδέεται με τις θετικές επιστήμες. Μέσω της επίσκεψης και στα εργαστήρια συντήρησης, καταλάβαμε πως οι θετικές επιστήμες και η θεωρία των ανθρωπιστικών επιστημών “συνεργάζονται”, ώστε να “αναγνωστεί” ένα εύρημα.” (Μαριέττα)

“Η δουλειά του αρχαιολόγου είναι ενδιαφέρουσα και κουραστική. Γενικά, υπάρχουν για το συγκεκριμένο επάγγελμα ορισμένα στερεότυπα στην κοινωνία, τα οποία, απ’ ό,τι ακούσαμε από τους ανθρώπους που το ασκούν, δεν ισχύουν. Κάτι που κάποιος δεν φαντάζεται συνήθως είναι πως υπάρχει πολλή γραφειοκρατία, μάλιστα έμεινα άναυδη όταν αντίκρισα τον όγκο των χαρτιών πάνω στα γραφεία των αρχαιολόγων. Κάτι άλλο που μου άρεσε και μου έκανε εντύπωση ήταν η χαρά αυτών των ανθρώπων και η καλή ενέργεια που είχαν όσο μας μιλούσαν για το επάγγελμά τους και έτσι φαινόταν και η αγάπη τους γι’ αυτό. Όσο για τη δουλειά των συντηρητών, δεν μπορώ να αντιληφθώ πώς μπορεί να νιώθει κάποιος που πιάνει με τα ίδια του τα χέρια αντικείμενα που είχαν κατασκευάσει και χρησιμοποιούσαν άνθρωποι που ζούσαν εκατοντάδες χρόνια πριν. Αν εγώ βρισκόμουν σε αυτήν τη θέση, θα ένιωθα συγκινημένη και τυχερή. Από τα ευρήματα που είδαμε, πιο πολύ με εντυπωσίασαν τα οστά μιας γυναίκας που βρέθηκαν στη Σίκινο, αλλά και οι τοιχογραφίες του 13ου αιώνα. Χαίρομαι που έζησα αυτήν τη φοβερή εμπειρία και, αν γινόταν, σίγουρα θα επαναλάμβανα την επίσκεψη!” (Ειρήνη)

“Με εντυπωσίασε ο εγκάρδιος τρόπος με τον οποίο μας υποδέχτηκαν και η αναφορά στο σημαντικό εύρημα που ήρθε στο φως το καλοκαίρι του 2018 στη Σίκινο. Μάλιστα, παρατηρώντας τα οστά στο εργαστήριο συντήρησης, δεν έπρεπε να έχουμε κάποια επαφή με αυτά, για να μην τους μεταφέρουμε το DNA μας. Ήταν μια μοναδική εμπειρία.” (Ευαγγελία)

“Πριν από την επίσκεψη, είχαμε ανυπομονησία να γνωρίσουμε τους αρχαιολόγους και περιέργεια να μάθουμε πράγματα για τη δουλειά τους, έτσι, όταν τους συναντήσαμε, τους κάναμε αλλεπάλληλες ερωτήσεις, για να λυθούν οι απορίες μας. Στα εργαστήρια συντήρησης χωριστήκαμε σε ομάδες και παρακολουθήσαμε διάφορες διαδικασίες που βρίσκονταν σε εξέλιξη. Αυτό που με εντυπωσίασε είναι η μεγάλη προσοχή που απαιτείται από τους συντηρητές, ώστε να διορθωθούν οι ατέλειες και να επανέλθει το έργο στην αρχική του μορφή.” (Σέρτζιο)

“Οι δύο αρχαιολόγοι που μας υποδέχτηκαν ήταν πρόθυμες να ακούσουν τις ερωτήσεις μας σχετικά με το επάγγελμά τους. Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε η ταχύτητα με την οποία απαντούσαν στις ερωτήσεις μας, κάτι που δείχνει ότι στο μυαλό τους έχουν ξεκαθαρίσει τι κάνουν και είναι ειλικρινείς. Μου άρεσε πόσο ανατρεπτική είναι η δουλειά του αρχαιολόγου, στοιχείο που φανερώνεται και από τον τάφο που βρήκαν σε μια ανασκαφή στη Σίκινο, ενώ έκαναν ανασκαφή για κάτι εντελώς διαφορετικό.

Όταν προχωρήσαμε στο Κέντρο Συντήρησης Αρχαιοτήτων, εντυπωσιάστηκα από την υπομονή των συντηρητών, διότι μας πληροφόρησαν πως η διαδικασία συντήρησης ενός έργου μπορεί να κρατήσει μήνες. Με χαροποίησε ιδιαίτερα το γεγονός ότι μας επέτρεψαν να δούμε με το μικροσκόπιο τα οστά και το ένδυμα της γυναίκας που βρέθηκε στον τάφο της Σικίνου. Δεν είχα φανταστεί ποτέ πως θα μπορούσε να διατηρηθεί κάτι τέτοιο μετά από αιώνες. Η συγκεκριμένη εκπαιδευτική επίσκεψη μου άρεσε πολύ, διότι απέκτησα γνώσεις που δεν φανταζόμουν πως θα με ενδιέφεραν.” (Μαριάννα)

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τις αρχαιολόγους Χαρίκλεια Διαμαντή, Μαρία Σιγάλα και Μαρία Κονιώτη για τη φιλοξενία!

Δείτε κι εδώ: https://www.facebook.com/1502264896757495/posts/2285755415075102?s=100000111314698&sfns=mo

Από την Αθήνα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη στη ... δική μας Αθήνα

    Στον σύνδεσμο που ακολουθεί θα βρείτε βοηθητικό φωτογραφικό υλικό -από την Αθήνα του παρελθόντος.

    Πηγές φωτογραφιών: 

α. "Αθήνα - Μεταμορφώσεις του αστικού τοπίου" (από τη Νεοελληνική Ιστορική Συλλογή Κωνσταντίνου Τρίπου), Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 2009-2010.

β. Χάρης Γιακουμής, Τάσος Ανδρέου, "Μεταμορφώσεις των Αθηνών - Φωτογραφικό οδοιπορικό από τον 19ο στον 20ό αιώνα", εκδόσεις Kallimages, Αθήνα 2014.

    Σύνδεσμος: Αθήνα, 19ος-20ός αιώνας

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης 2017

     Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21/3/2017), κάποιες από τις επιλογές των μαθητριών και των μαθητών της Α΄ Γυμνασίου (Α2, Α3, Α6) με τους αγαπημένους τους στίχους, ύστερα από τη δουλειά στην τάξη.

Για άλλη μια χρονιά... Shakespeare: από τη "Δωδέκατη Νύχτα" στο "Χειμωνιάτικο Παραμύθι"

     Για μια ακόμα σχολική χρονιά είχαμε την ευκαιρία να αξιοποιήσουμε το έργο του William Shakespeare στο μάθημα, συνδυάζοντας την παρακολούθηση και τον σχολιασμό θεατρικών παραστάσεων με την ανάλυση αποσπασμάτων σαιξπηρικών έργων.

    Στο ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς, την Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2016, με μαθήτριες και μαθητές της Α΄ Γυμνασίου (Α2, Α3, Α4 και Α6) παρακολουθήσαμε την παράσταση της "Δωδέκατης Νύχτας" στο θέατρο ΠΚ.

Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για την προετοιμασία παρακολούθησης και την αξιοποίηση της παράστασης μπορείτε να βρείτε εδώ.

Σε μια επόμενη φάση, το θέατρο ως λογοτεχνικό είδος και αποσπάσματα έργων του Shakespeare αξιοποιήθηκαν στο μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, σύμφωνα με το ακόλουθο φύλλο εργασίας:

_________________________________________________________________________________
 

Α΄ Γυμνασίου/Νεοελληνική Λογοτεχνία

Την Κυριακή 23 Οκτωβρίου παρακολουθήσαμε την παράσταση του έργου του William Shakespeare “Δωδέκατη Νύχτα”...

- Μπορούμε, για να συνδεθούμε με τη συγκεκριμένη εμπειρία, να ακούσουμε λίγες εντυπώσεις από όσους/όσες την παρακολούθησαν... [Στην παράσταση θα επανέλθουμε στο τέλος...]

- Τυχαίνει η συγκεκριμένη παράσταση να παίζεται σε μια περίοδο κατά την οποία συμπληρώνονται 400 χρόνια από τον θάνατο του δημιουργού τού έργου. Ευκαιρία, λοιπόν, να ξεκινήσουμε γνωρίζοντας τον Shakespeare. Ας κάνουμε τη δική μας δημοσκόπηση, απαντώντας στα παρακάτω:

Τι σας έρχεται στο μυαλό με το όνομα Shakespeare;

Ποιος είπε “Να ζει κανείς ή να μη ζει”;

Γνωρίζετε κάποια έργα του Shakespeare; Ποια;

- Ας παρακολουθήσουμε τώρα πώς απάντησαν στις (περίπου) ίδιες ερωτήσεις κάποιοι άνθρωποι που βρέθηκαν τυχαία στον δρόμο...

http://edutv.gr/index.php/theatro/stigmes-apo-tin-istoria-tou-theatrou-epeisodio-3o-saikspir

- Παρακολουθούμε με προσοχή και τα σχετικά με τη βιογραφία και τη σημασία του έργου του Shakespeare και: α) Κρατάμε σημειώσεις για όσα θεωρούμε σημαντικότερα ή/και μας κάνουν εντύπωση. β) Ποια στοιχεία αποδεικνύουν τη σπουδαιότητα του έργου του Shakespeare; γ) Καταλάβατε πώς το έργο του ανανέωσε το θέατρο της εποχής του;

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

- Διαβάστε κι αυτό:

Σχεδόν ποτέ δεν ανακαλούμε την πατρότητα πολλών στερεότυπων φράσεων αντλημένων από τον Σαίξπηρ που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή. Ποιος σκέφτεται όταν λέει «πολύ κακό για το τίποτε» ότι είναι ο τίτλος έργου του βάρδου, όπως και το «όνειρα θερινής νυκτός»; Ή πως το «ο έρωτας είναι τυφλός» προέρχεται από τον «Έμπορο της Βενετίας»; Ή ότι το πασίγνωστο «ό,τι έγινε έγινε» προέρχεται από τον «Μακμπέθ»; Ή ακόμη «το βασίλειό μου για ένα άλογο» από τον «Ριχάρδο Γ΄»; Και αυτά τα ελάχιστα είναι από τα πλέον πολυχρησιμοποιημένα.

«Ο Σαίξπηρ είναι για την παγκόσμια λογοτεχνία ένα πνεύμα που διαχέεται προς όλες τις κατευθύνσεις» γράφει ο Χάρολντ Μπλουμ στον «Δυτικό κανόνα» του. Και αυτό που κατάφερε, να μετατρέψει «όλον τον κόσμο σε μια σκηνή», καθώς λέει ο ίδιος στο «Όπως σας αρέσει», είναι μάλλον απίθανο να το επιτύχει οποιοσδήποτε στο μέλλον.

(Α. Βιστωνίτης, http://www.tovima.gr/vimagazino/views/article/?aid=575357)

Γνωρίζατε κάτι από όσα αναφέρονται παραπάνω; Τι σας εντυπωσίασε περισσότερο;

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

- Σε όσα ήδη διαβάσαμε και ακούσαμε τονίζεται η ιδιότητα του Shakespeare ως ποιητή και λογοτέχνη. Το θέατρο, λοιπόν, μια σύνθετη μορφή τέχνης που περιλαμβάνει άλλες τέχνες, συνδέεται στενά με τη λογοτεχνία ως προς ___________________________________________________. Ποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά έχει όμως το θέατρο ως λογοτεχνικό είδος; Σας έρχεται κάτι στο μυαλό ως ιδιαίτερα σημαντικό;_______________________________________________________

Ας ρίξουμε μια προσεκτική ματιά στο παρακάτω απόσπασμα από το κείμενο της “Δωδέκατης Νύχτας”, για να βγάλουμε πιο συγκεκριμένα συμπεράσματα... (στην επόμενη σ. σε φωτοτυπία)

Αναζητήστε στοιχεία και για τη μορφή του έργου και για τους αφηγηματικούς τρόπους.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

- Για να προσεγγίσουμε, έστω σύντομα, το έργο του Shakespeare και την ποιητική του, διαβάζουμε ένα απόσπασμα που ξεκινάει με έναν από τους διασημότερους στίχους του («Όπως σας αρέσει»/ Δεύτερη πράξη, έβδομη σκηνή):

Όλος ο κόσμος είναι μια θεατρική σκηνή

κι όλοι οι άνθρωποι, άντρες, γυναίκες, ηθοποιοί:

βγαίνουνε με το θάνατο, μπαίνουν με τη ζωή

και κάθε άνθρωπος στο βίο του παίζει ρόλους πολλούς,

σ’ εφτά διαφορετικές φάσεις, εφτά πράξεις.

Στην πρώτη, βρέφος που γκρινιάζει – γιατί όλο κάτι έχει –

στα χέρια της παραμάνας του.

Μετά ο μαθητής που όλο παραπονιέται, με σάκα

και φρεσκοπλυμένο πρόσωπο

να σέρνεται σαλίγκαρος απρόθυμος για το σχολείο.

Μετά ο εραστής, που αναστενάζει σαν καμίνι,

θρηνώντας μπαλάντες για το φρύδι της καλής του.

Μετά ο στρατιώτης, γεμάτους όρκους περίεργους

και τριχωτό μουσούδι σαν τη λεοπάρδαλη,

μωροφιλότιμος, οξύθυμος, που αναζητάει

τη ματαιόδοξη επωνυμία ως και τη μπούκα

του κανονιού. Μετά ο φρόνιμος μεσήλικας,

προγάστωρ, με κοιλιά γεμάτη πουλερικά,

με μάτια σοβαρά, γενάκι προσεγμένο,

όλος ρήσεις σοφές και σύγχρονες κοινοτοπίες

– κι αυτός ρολάκι παίζει, αλλά η έκτη ηλικία

μεταβάλλει τον άνθρωπο σε κοκκαλιάρικο γερόντι

με παντόφλες, γυαλιά στη μύτη, πουγκί στη ζώνη,

το παντελόνι άθικτο, αν και φτιαγμένο χρόνια πριν,

αλλά φαρδύ σαν κόσμος για τα γερασμένα του πετσιά,

και την αντρίκεια του φωνάρα πάλι ψιλή σαν παιδική,

να ουρλιάζει σφυριχτή, κι η τελευταία πράξη, όπου λήγει

αυτή η παράξενη, γεμάτη περιπέτειες ιστορία,

είναι το ξαναμώραμα κι η πλήρης αμνησία,

νωδή, τυφλή, αναίσθητη, απ’ όλα στερημένη…

[William Shakespeare, “Όπως σας αρέσει”, μετάφραση Ερρίκος Μπελιές, εκδόσεις Κέδρος]

α. Διαβάζουμε προσεκτικά τον παραπάνω μονόλογο.

Προσπαθούμε να εντοπίσουμε και να διατυπώσουμε σύντομα (σε 3-4 σειρές) ποιο είναι το βασικό θέμα του.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

β. Ύστερα από μια δεύτερη ανάγνωση, προσπαθούμε να διαπιστώσουμε με ποιον τρόπο ο Shakespeare προσεγγίζει και αναπτύσσει αυτό το θέμα.

1. Σημαντικό ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία παίζει η χρήση παρομοιώσεων. Ποιες είναι οι δύο βασικές παρομοιώσεις ήδη από την αρχή του μονολόγου;

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Πόσες επιμέρους εικόνες μπορείτε να διακρίνετε από τον 6ο ως τον τελευταίο στίχο; Να τις εντοπίσετε και να παρουσιάστε την καθεμία με δικά σας λόγια.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Εκτός από τις παρομοιώσεις και τις εικόνες, ποια άλλα εκφραστικά μέσα συνεισφέρουν στη δημιουργία του τελικού αποτελέσματος;

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

4. Ποιοι αφηγηματικοί τρόποι εντοπίζονται στον μονόλογο;

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

γ. 1. Ποια είναι, λοιπόν, η “παράξενη, γεμάτη περιπέτειες ιστορία” που αναφέρει ο Shakespeare;

________________________________________________________________________________

2. Νομίζετε, τελικά, ότι είναι επιτυχημένος ο τρόπος με τον οποίο μεταδίδεται το κεντρικό νόημα αυτού του αποσπάσματος; Βρίσκετε ότι μπορεί να ενδιαφέρει τους ανθρώπους της εποχής μας (αν και μας χωρίζουν 4 αιώνες από τη δημιουργία του); Γιατί συμβαίνει αυτό;

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Υπάρχουν κάποιοι συγκεκριμένοι στίχοι που σας ενδιαφέρουν/σας συγκινούν περισσότερο; Γιατί;

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

δ. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους στίχους αυτούς ως έμπνευση για να δημιουργήσετε το δικό σας καλλιτεχνικό έργο για το ίδιο θέμα ή για ένα από τα θέματα που αναφέρονται: να γράψετε ένα πεζό ή ποιητικό κείμενο, να φτιάξετε ένα κολάζ, να ζωγραφίσετε, να δημιουργήσετε ένα κόμικ, ένα βίντεο και ό,τι άλλο θέλετε.

Επιστρέφοντας στη θεατρική παράσταση “Δωδέκατη Νύχτα”...

α. [Όσοι δεν παρακολούθησαν την παράσταση] Παρατηρήστε προσεκτικά την αφίσα της παράστασης “Δωδέκατη Νύχτα” και περιγράψτε λεπτομερώς όσα βλέπετε. Εξηγήστε ποιες προσδοκίες σάς δημιουργεί αυτή η αφίσα για την παράσταση και για ποιους λόγους θα σας κινούσε (ή δεν θα σας κινούσε) το ενδιαφέρον να την παρακολουθήσετε.

β. [Όσοι παρακολούθησαν την παράσταση] Αξιοποιώντας όσα σχετικά αναλύθηκαν και στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, γράψτε μια ολοκληρωμένη παρουσίαση και κριτική της παράστασης “Δωδέκατη Νύχτα” (υπόθεση, σκηνοθεσία, ερμηνείες, σκηνικά-κοστούμια, μουσική...) για τους συμμαθητές σας που δεν την παρακολούθησαν.

_________________________________________________________________________________

     Σε αυτό το πλαίσιο, οι μαθήτριες και οι μαθητές της Α΄ Γυμνασίου παρακολούθησαν την Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2017 και την παράσταση "Ρωμαίος και Ιουλιέττα για δύο" από την ομάδα "Ιδέα" στο Θέατρο "Άλφα". Το σχετικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε υπάρχει εδώ.

      Στο τέλος της σχολικής χρονιάς είχαμε μια σπάνια ευκαιρία: την Κυριακή 7/5, με τις μαθήτριες και τους μαθητές του Γ6 (που κατά τις προηγούμενες χρονιές είχαν επίσης παρακολουθήσει και αξιοποιήσει στο μάθημα της Γλώσσας τις παραστάσεις "Δωδέκατη Νύχτα" και "Ρωμαίος και Ιουλιέττα για δύο") παρακολουθήσαμε την παράσταση του έργου "The Winter's Tale" (Χειμωνιάτικο Παραμύθι) στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Πρόκειται για μια παράσταση στη σαιξπηρική γλώσσα με ελληνικούς υπέρτιτλους από τον θρυλικό βρετανικό θίασο Cheek by Jowl.

https://www.youtube.com/watch?v=cXNiR5d37pw&feature=youtu.be 

  Για την αξιοποίηση της παράστασης στο μάθημα χρησιμοποιήθηκε, εκτός των άλλων, η ιστοσελίδα του Cheek by Jowl με πολύ ενδιαφέρον υλικό, αλλά και η συνέντευξη του σκηνοθέτη Declan Donnellan (http://cheekbyjowl.com/livestream και

http://popaganda.gr/declan-donnellan-interview/ αντίστοιχα).