Κατά τη διάρκεια του Μαρτίου 2026, οι μαθητές και οι μαθήτριες της Β΄ και της Γ΄ Γυμνασίου είχαν την ευκαιρία να αναζητήσουν τα ίχνη του ιστορικού παρελθόντος στον χώρο μέσα από δύο επισκέψεις/περιηγήσεις στο κέντρο της Αθήνας. Οι δράσεις που πραγματοποιήθηκαν και τα αποτελέσματά τους παρουσιάζονται σύντομα στη συνέχεια.
Από την περιήγηση στα μνημεία: Άγιος Ελευθέριος/Γοργοεπήκοος (φωτογραφία: Άγγελος και Αλέξης, Β3)
Ι. Β΄ Γυμνασίου (Β΄3)
Την Παρασκευή 13 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε αρχαιολογική περιήγηση στο κέντρο της Αθήνας, στο πλαίσιο του μαθήματος της Ιστορίας. Ακολουθώντας τα βήματα του οδηγού-φύλλου εργασίας που δημιουργήθηκε ειδικά για τη δράση αυτή, οι μαθητές/μαθήτριες επισκέφθηκαν επιλεγμένους αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, με στόχο να διερευνήσουν την ιστορία, την αρχιτεκτονική και την εξέλιξή τους στον χρόνο, να τα διασυνδέσουν με τις αντίστοιχες ιστορικές εξελίξεις, αλλά και να κατανοήσουν τον χώρο ως πεδίο αποτύπωσης του ρόλου των φυσικών παραγόντων και της ανθρώπινης παρέμβασης διαχρονικά.
Από την περιήγηση στα μνημεία: Αέρηδες, Ρωμαϊκή Αγορά, Μεντρεσές (φωτογραφίες: Εμμανουέλα και Μαρία, Β3)
Η περιήγηση ξεκίνησε από την πλατεία Συντάγματος και την οδό Ερμού ως την Καπνικαρέα, σημαντικό βυζαντινό μνημείο του 11ου αιώνα. Συνεχίστηκε στην πλατεία Μητροπόλεως και στον Άγιο Ελευθέριο/Γοργοεπήκοο (12ος αιώνας), με επόμενο σταθμό το Μοναστηράκι και τα μνημεία της πλατείας: Παναγία Παντάνασσα (9ος και 15ος αιώνας) και Τζαμί Τζισδαράκη (18ος αιώνας). Ακολούθησε η επίσκεψη στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού (2ος αιώνας) και στα βυζαντινά μνημεία του χώρου (τετράκογχο και εκκλησία της Μεγάλης Παναγίας, 5ος και 11ος αιώνας). Η ξενάγηση συνεχίστηκε στη Ρωμαϊκή Αγορά (1ος αιώνας π.Χ. κεξ.), με έμφαση σε συγκεκριμένα σημεία και κτίσματα: Πύλη της Αθηνάς Αρχηγέτιδος, Ωρολόγιο Ανδρονίκου Κυρρήστου, Βεσπασιανές. Τελευταίους σταθμούς της περιήγησης αποτέλεσαν δύο οθωμανικά μνημεία (15ος αιώνας κεξ.), το Φετιχιέ Τζαμί και ο μεντρεσές (μουσουλμανικό ιεροδιδασκαλείο).
Από την περιήγηση στα μνημεία: Μοναστηράκι και Καπνικαρέα (φωτογραφίες: Αλίκη και Φαίη, Β3)
Από την περιήγηση στα μνημεία: Καπνικαρέα
(στιγμιότυπο από το βίντεο που δημιούργησαν η Ειρήνη και η Λορέτα, Β3)
Οι μαθητές και οι μαθήτριες ανταποκρίθηκαν με επιτυχία σε ένα δύσκολο εγχείρημα, το οποίο απαιτούσε ιδιαίτερη προσοχή και συγκέντρωση, λόγω του συνδυασμού της πεζοπορίας με την προσπάθεια παρατήρησης του χώρου και κατανόησης των σχετικών πληροφοριών. Τα θετικά αποτελέσματα της δράσης αποτυπώνονται τόσο στις εντυπώσεις που κατέγραψαν όσο και στις εργασίες που εκπόνησαν οι μαθητές/μαθήτριες στη συνέχεια, παρουσιάζοντας όσα είδαν, άκουσαν και έμαθαν. Ακολουθούν χαρακτηριστικά αποσπάσματα εντυπώσεων και εργασιών.
Από την περιήγηση στα μνημεία: Βεσπασιανές (από την εργασία της Φαίης και της Αλίκης, Β3)
Η περιήγηση αυτή μου άρεσε πολύ, γιατί, αν και έχω πάει πολλές φορές σε αυτά τα μέρη, πρώτη φορά έμαθα την ιστορία τους και πόσο παλιά και σημαντικά είναι. Στοιχεία που με εντυπωσίασαν από κάθε εκκλησία: - Από την Παντάνασσα ή Μικρό Μοναστηράκι, ο αρχιτεκτονικός τύπος (βασιλική) και το καμπαναριό. - Από την Παναγία Γοργοεπήκοο, τα σκαλιστά σχέδια εξωτερικά και ο τρούλος. - Από την Καπνικαρέα, οι αρχαίες κολώνες στο εσωτερικό της. Το μνημείο που μου έκανε περισσότερη εντύπωση είναι η Ρωμαϊκή Αγορά. Την βρήκα ενδιαφέρουσα, γιατί είναι κοντά στην Ακρόπολη, λόγω του μεγέθους της και επειδή σε αυτήν υπάρχουν ερείπια πολλών κτηρίων. (Άγγελος, Β3)
Από την περιήγηση στα μνημεία: Καπνικαρέα (φωτογραφία από την εργασία του Αλέξη και του Άγγελου, Β3)
Η περιήγηση με βοήθησε αρκετά, γιατί κατάφερα να δω από κοντά μνημεία για τα οποία μαθαίνω τόσο καιρό και πλέον, με τη βοήθεια της περιήγησης, τα κατάλαβα όλα καλύτερα. Το πιο εντυπωσιακό μνημείο για εμένα ήταν η Καπνικαρέα. Μου έκανε εντύπωση που παραμένει χωρίς μεγάλες φθορές, παρά το πέρασμα των χρόνων. Θυμάμαι επίσης την Παναγία Γοργοεπήκοο, στην οποία με εντυπωσίασε η εξωτερική μαρμάρινη διακόσμησή της. (Αλέξης, Β3)
Από την περιήγηση στα μνημεία: Μεντρεσές
(στιγμιότυπο από το βίντεο που δημιούργησαν η Ειρήνη και η Λορέτα, Β3)
Η περιήγηση στο Μοναστηράκι και στην Πλάκα θα έλεγα ότι μου προκάλεσε δέος, καθώς μέσα σε λίγα τετράγωνα συνυπάρχουν μνημεία από την αρχαιότητα, το Βυζάντιο και την Τουρκοκρατία. Το μνημείο που μου τράβηξε περισσότερο το ενδιαφέρον ήταν η Βιβλιοθήκη του Αδριανού.
Από βυζαντινές εκκλησίες, συναντήσαμε την Καπνικαρέα, την Παναγία Γοργοεπήκοο και την Παντάνασσα. Από την Καπνικαρέα μού έμεινε πως είναι ένας σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με τρούλο και πως κατασκευάστηκε με χρήματα ενός “καπνικάριου”. Η Παναγία Γοργοεπήκοος βρίσκεται δίπλα στην εκκλησία της Μητρόπολης και είναι επίσης εγγεγραμμένος ναός με τρούλο. Η Παντάνασσα βρίσκεται απέναντι από το τζαμί Τζισταράκη και ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο της βασιλικής. (Φαίη, Β3)
Από την περιήγηση στα μνημεία: Λεπτομέρειες γλυπτού διακόσμου, Άγιος Ελευθέριος
(από την εργασία της Μαρίας και της Εμμανουέλας, Β3)
Ένα μνημείο που με εντυπωσίασε ήταν η Καπνικαρέα για πολλούς λόγους. Αρχικά, με εξέπληξε το γεγονός ότι δείχνει “βυθισμένη” και μας δίνει μια ιδέα για το πόσο κάτω ήταν το έδαφος την εποχή που κατασκευάστηκε. Επίσης, αποτυπώνεται σε αυτήν το πόσο έξυπνοι ήταν οι άνθρωποι, διότι, αν δούμε από ψηλά την Καπνικαρέα, θα παρατηρήσουμε ότι στην οροφή της σχηματίζεται ένας σταυρός. (Ειρήνη, Β3)
Από την περιήγηση στα μνημεία: Παραπέμπουμε στις πηγές μας
(από την εργασία της Φαίης και της Αλίκης, Β3)
Η σημερινή περιήγηση ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα. Αρχικά, περιηγηθήκαμε σε διάφορα σημεία που πολλές φορές μπορεί να τα έχουμε ακούσει, αλλά στο μυαλό μας να μην έρχεται ποτέ η εικόνα. Ακόμα, μου έκανε εντύπωση ότι όλα αυτά που είδαμε ήταν κοντά το ένα με το άλλο, καθώς και ότι αυτά τα μνημεία είναι ακόμα “ζωντανά” σήμερα.
Η Καπνικαρέα είναι ένας ναός του 11ου αιώνα και το μνημείο που μου έκανε περισσότερη εντύπωση. Έχει αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες και αγιογραφίες που δείχνουν πόσο προσεκτικά δούλευαν οι τεχνίτες. Μου άρεσε επίσης ο τρόπος με τον οποίο έπεφτε το φως στον ναό και ένιωθες τη γαλήνη. (Μάνος, Β3)
ΙΙ. Γ΄ Γυμνασίου (Γ΄2)
Μία εβδομάδα πριν από την περιήγηση στα μνημεία, την Παρασκευή 6 Μαρτίου 2026, είχε πραγματοποιηθεί η επίσκεψη των μαθητών΄/μαθητριών του Γ2 στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Μέγαρο Παλαιάς Βουλής, Πλατεία Κολοκοτρώνη). Η μόνιμη έκθεση του μουσείου αποτυπώνει την ιστορία του νεότερου Ελληνισμού: από την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας και της Φραγκοκρατίας, την Επανάσταση του 1821 και τους απελευθερωτικούς αγώνες, ως τη δημιουργία του ανεξάρτητου κράτους και την πολιτικοκοινωνική εξέλιξή του μέχρι σήμερα.
Αρχικά, είχαμε την ευκαιρία να εισέλθουμε στην αίθουσα συνεδριάσεων της Παλαιάς Βουλής. Στη συνέχεια, με οδηγό το φύλλο εργασίας που ετοιμάστηκε για τη συγκεκριμένη επίσκεψη, περιηγηθήκαμε στους χώρους του μουσείου, αναζητώντας, εντοπίζοντας, παρατηρώντας και σχολιάζοντας εκθέματα σχετικά με θεματικές ενότητες όπως:
Λατινοκρατία και Τουρκοκρατία στον ελλαδικό χώρο, Νεοελληνικός Διαφωτισμός και προετοιμασία της επανάστασης, Ελληνική επανάσταση (1821-1827) και επιμέρους θέματα (Φιλελληνισμός, Έξοδος του Μεσολογγίου, Ναυμαχία του Ναβαρίνου, ναυτικός αγώνας, τυπογραφία), ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, πολιτικές και πολιτειακές εξελίξεις.
Οι μαθητές και οι μαθήτριες συμμετείχαν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, παρακολούθησαν με προσοχή όλες τις φάσεις της δράσης και συνέδεσαν όσα είδαν με τη σχολική ύλη.
Οργάνωση και σχεδιασμός δράσεων-συνοδοί:
Κωνσταντίνα Τσιώρου (ΠΕ02) - Βασιλική Γεωργακοπούλου (ΠΕ02), Μερόπη Φανού (ΠΕ03)
